1. Waarom deze verklaring
Artificiële intelligentie (AI) speelt een steeds grotere rol in onze samenleving. Als lokaal bestuur willen we duidelijk en eerlijk uitleggen wanneer, waarom en hoe wij AI gebruiken. Zo houden we het vertrouwen hoog en weet elke burger wat hij of zij van ons kan verwachten.
2. Wat verstaan we onder AI
Wij gebruiken de volgende definitie uit onze AI-visie:
“Artificiële Intelligentie is de mogelijkheid van een machine om mensachtige vaardigheden te vertonen, zoals redeneren, leren, plannen en creativiteit.”
AI-toepassingen kunnen teksten helpen schrijven, informatie verwerken, beelden genereren of repetitieve taken ondersteunen. Ze nemen geen beslissingen in onze plaats: dat blijft altijd menselijke verantwoordelijkheid.
3. Hoe en waarvoor gebruiken we AI
Gemeente Londerzeel zet AI verantwoord in om:
- werkprocessen te vereenvoudigen of te automatiseren
- medewerkers te ontlasten, zodat zij meer tijd hebben voor persoonlijk contact
- burgers sneller en duidelijker te informeren
- kwaliteitsvolle communicatie en dienstverlening te ondersteunen
- leerprocessen en administratie in onze onderwijsdiensten te versterken
AI voor tekst
We gebruiken AI op verschillende manieren bij tekstverwerking.
AI kan:
- teksten herformuleren of leesbaarder maken
- langere stukken informatie samenvatten
- structuur aanbrengen in documenten
- ideeën of invalshoeken voorstellen
- een eerste tekstversie aanreiken die medewerkers volledig nalezen en herschrijven
- ondersteunen bij vertaling of eenvoudige taal
- helpen bij het opmaken of ordenen van documenten
In alle gevallen blijft de inhoud onder menselijke controle: medewerkers controleren, passen aan en bepalen de uiteindelijke boodschap.
AI voor afbeeldingen
Soms gebruiken we AI om illustraties of beeldmateriaal te maken. We maken hierbij een onderscheid tussen twee soorten beelden:
- Levensechte, realistische beelden: wanneer AI wordt ingezet om fotorealistische afbeeldingen te genereren die als echt zouden kunnen worden beschouwd, vermelden we dit altijd expliciet via een onderschrift of tag. Zo weet je steeds dat het niet om een echte foto gaat.
- Grafische illustraties: bij duidelijk grafische of gestileerde illustraties (zoals iconen, infografieken of tekeningen) is geen aparte vermelding nodig, omdat hier geen verwarring mogelijk is met de werkelijkheid.
4. Transparantieregels en labels
We willen helder zijn over de rol van AI en daarom gebruikt de gemeente onderstaande transparantie-labels:
Niveau 4 – Beperkt gebruik (taal & vorm)
AI hielp enkel bij spelling, formulering of vertaling. De inhoud komt volledig van een medewerker. Vermelding is niet verplicht.
Niveau 3 – Kleine inhoudelijke impact
De medewerker schreef de basis. AI hielp bij structureren, verkorten of verduidelijken. In publieke communicatie wordt dit opgevangen door deze algemene AI-verklaring. Er is geen expliciete vermelding op de tekst zelf.
Niveau 2 – Grote AI-bijdrage
AI maakte een eerste versie, een medewerker herschreef en controleerde grondig. De vermelding verloopt via een label, verwijzend naar deze AI-verklaring.
Niveau 1 – Volledig of bijna volledig AI-gegenereerd
AI leverde het grootste deel van de tekst. De medewerker controleerde alles. Bij dit niveau wordt altijd expliciet vermeld dat AI werd gebruikt. De vermelding verloopt via een label, verwijzend naar deze AI-verklaring.
Autonome AI-beslissingen
Deze passen wij niet toe. AI beslist nooit zelfstandig over dossiers of rechten van burgers. Alle beslissingen worden door medewerkers genomen.
5. Hoe wij zorgen voor veilig, verantwoord gebruik
Ons AI-beleid is gebaseerd op zes principes.
- Privacy: we werken enkel met veilige systemen, houden ons aan de GDPR en gebruiken alleen passende data.
- Transparantie: we vermelden AI-gebruik wanneer dat relevant is en communiceren helder naar burgers.
- Correctheid: medewerkers controleren altijd de uitkomsten van AI.
- Professionalisme: medewerkers krijgen opleidingen zodat zij AI verantwoord kunnen gebruiken.
- Duurzaamheid: we gebruiken AI enkel als het echt een meerwaarde biedt, bewust van de energie-impact.
- Ethisch gebruik: AI-toepassingen moeten eerlijk, inclusief en niet-discriminerend zijn.
- Innovatie: AI-systemen brengen innovatie binnen in de organisatie, er is ruimte om te experimenteren.
Bepaalde toepassingen zijn voorlopig niet toegestaan, zoals systemen die automatisch mensen selecteren of beoordelen zonder menselijke tussenkomst.
6. AI-geletterdheid van onze medewerkers
Verantwoord werken met AI begint bij kennis en vaardigheden. Daarom investeert Gemeente Londerzeel actief in de AI-geletterdheid van al haar medewerkers.
Wij definiëren AI-geletterdheid als het geheel van kennis, vaardigheden en attitudes die nodig zijn om AI-toepassingen verantwoord, kritisch en efficiënt te gebruiken.
Concreet hebben al onze medewerkers een interne AI-geletterdheidssessie gevolgd. Tijdens deze sessies leerden zij onder meer hoe AI werkt, wat de mogelijkheden en beperkingen zijn, en hoe ze AI-tools op een veilige en doordachte manier kunnen inzetten in hun dagelijks werk. Daarnaast lopen er testgroepen waarin medewerkers specifieke AI-toepassingen uittesten en ervaringen delen, en volgen onze interne experts regelmatig bijkomende vormingen.
Zo zorgen we ervoor dat elke medewerker die met AI werkt, dit doet met de juiste kennis en een kritische blik.
7. Wat burgers mogen verwachten
Als burger mag u rekenen op:
- heldere communicatie wanneer AI een betekenisvolle rol speelt
- veilige en zorgvuldige omgang met uw gegevens
- correcte en door mensen gecontroleerde informatie, ook wanneer AI ondersteunt
- levensechte AI-beelden die duidelijk gelabeld zijn, zodat u weet wanneer iets door AI werd gemaakt
- medewerkers die opgeleid zijn om verantwoord met AI om te gaan
- een bestuur dat kritisch, verantwoordelijk en transparant omgaat met nieuwe technologieën